Witajcie w Świdnicy

Świdnica - perła śląskiego baroku, dawna stolica księstwa świdnicko-jaworskiego słynąca z wyśmienitego piwa, pysznych pierników, tradycji kupieckich, giełdy staroci, numizmatów i osobliwości, wojny 7-letniej, konfliktów religijnych pomiędzy katolikami i protestantami, które zaowocowały dwiema imponującymi świątyniami Kościołem Pokoju i katedrą św. Stanisława i Wacława - uważanymi dziś za absolutne „must have” wśród turystów. Przeplatają się w niej dzieje Polaków, Czechów, Niemców, Francuzów, Węgrów, Austriaków, Greków, Żydów i Rosjan. Bogata w wielowątkowe historie i legendy. Jej mieszkańcy twierdzą, że to właśnie tutaj, a nie jak ogólnie się sądzi w Warszawie, na świat przyszedł pożerający mieszczan bazyliszek… Tutaj narodziła się także jedna z najstarszych w Polsce giełd staroci, nad którą regularnie w każdą pierwszą niedzielę miesiąca czuwa bóg handlu i złodziei Hermes przypatrując się jej z najwyższej w rynku kamienicy.

 

Położenie i znani ludzie

Leżąca na Przedgórzu Sudeckim w dolinie rzeki Bystrzycy, na turystycznej trasie pomiędzy Zamkiem Książ a Wrocławiem, sześćdziesięciotysięczna dolnośląska Świdnica ma do zaoferowania turystom bardzo wiele – imponujące zabytki będące świadectwem przeszło 750-letniej wielowątkowej historii, piękne krajobrazy z górami i Ślężą w tle, ciekawe wydarzenia kulturalno-sportowe oraz  mieszkańców, o których głośno w świecie.

To właśnie tutaj swoje rodzinne domy mieli: słynny as myśliwski I wojny światowej Manfred von Richthofen zwany „Czerwonym Baronem”, matematyczka i astronom Maria Kunitz, twórca bramy brandenburskiej Carl Gothard Langhans, odkrywca rzeżączki i poszukiwacz lekarstwa na syfilis – wenerolog Albert Ludwik Neisser.

Z miastem tym związana jest również Anna Świdnicka – cesarzowa rzymska z dynastii Piastów, mówiący biegle 68-językami poliglota Emil Krebs, autor piosenki „Rozkwitały pąki białych róż” – Mieczysław Kozar-Słobódzki i wiele innych osób, które znajdują się na liście znanych świdniczan i są obecni w pamięci.

 

Piwowarska i kupiecka potęga

Świdnica była niegdyś najważniejszym w regionie, zamożnym i sławnym ośrodkiem kupieckim oraz stolicą samodzielnego Księstwa Świdnicko-Jaworskiego. To tutaj na liczne jarmarki, przyjeżdżali kupcy i mieszczanie, chcący zaopatrzyć się w adamaszek, atłas, biżuterię, sól oraz oczywiście słynne w Europie ciemne świdnickie piwo. Znakomity trunek, eksportowano nawet do włoskiej Pizy, a tzw. piwnice świdnickie, w którym można było go skosztować funkcjonowały w wielu miastach m.in. Toruniu, Wrocławiu, Krakowie, Pradze i Heidelbergu. Wspomnieniem o piwowarskiej tradycji miasta są  imponujące stojące w Rynku mieszczańskie kamienice z szerokimi portalami, które ułatwiały wwożenie panwi browarnianej, a także istniejące do dziś piwnice – dawniej miejsca przechowywania beczek ze świeżo nawarzonym piwem - obecnie nastrojowe piwiarnie.  

Chcąc dogłębnie poznać kupieckie tradycje i życie Świdnicy z tego okresu koniecznie należy odwiedzić jedyne w Polsce Muzeum Dawnego Kupiectwa, które od 1967 roku mieści się w zabudowaniach dawnego ratusza na świdnickim rynku.

 

Barok, renesans, secesja?

Architektura Świdnicy to wdzięczny i z chęcią utrwalany przez wielu artystów fotografików jak i amatorów temat. Zachwycają się nią nie tylko osoby, które po raz pierwszy przyjeżdżają do Świdnicy, ale i sami mieszkańcy, którzy mają świadomość wyjątkowości miejsca, w jakim przyszło im żyć. A jest naprawdę co podziwiać – od wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO Kościoła Pokoju poczynając, poprzez monumentalną dominantę – Katedrę Świdnicką z najwyższą wieżą na Śląsku, wieżę ciśnień z XIX wieku, pruskie zabudowania byłej fundacji Kessela, zabytkowy dworzec PKP, pozostałości średniowiecznych murów obronnych czy Twierdzy Świdnickiej, na której rozgrywały się bitwy wojny siedmioletniej, dawny pałac opatów cysterskich, były klasztor kapucynów z zabytkowym portalem, mosty, fontanny, liczne kamienice i zabytkowe wille, rzeźby, detale, czy zieleń.

Mnóstwo kwiatów, drzew, krzewów, które harmonijnie wypełniają przestrzeń tworząc w licznych parkach i na skwerach miejsca do rekreacji oraz wypoczynku. Trudno powiedzieć, na czym należałoby zakończyć zachwycanie się urokiem miasta, bo mnóstwo tu pięknych kompozycji czy detali, które przyciągają wzrok i nakłaniają do westchnień oraz chęci naciśnięcia spustu w aparacie. Architektura Świdnicy jest nie tylko piękna, ale także bardzo wartościowa, na tle innych miast wyróżnia ją wyjątkowo duże nasycenie elementami barokowymi – prawdopodobnie największe w tej części Śląska i Europy. Bogate, unikalne barokowe zdobienia znajdziemy przede wszystkim we wnętrzach kościołów, na elewacjach kamienic. Styl ten dominuje także w  mniejszych formach takich jak. rzeźby, fontanny i inne detale, które składają się łącznie na atrakcyjny wizerunek miasta.

Ale nie tylko kumulacja barokowego stylu świadczy o wartości świdnickiej architektury. Miasto posiada uznawaną za bardzo cenną, doskonale zachowaną po II wojnie światowej, starówkę, która porównywana bywa do toruńskiej i krakowskiej. Średniowieczny układ Rynku i prowadzących do niego ulic pozostał nienaruszony do dziś i uważany jest za jeden z najlepiej zachowanych zespołów urbanistycznych w Polsce.

 

Pod okiem boga kupców i złodziei

Atmosferę kameralnego kupieckiego miasteczka, można poczuć udając się do jego serca – na Rynek. Ławeczki w starym stylu zachęcają do odpoczynku i niespiesznego podziwiania kunsztownie zdobionych kamieniczek, imponującego bloku śródrynkowego, barokowych fontann i rzeźb, a letnie ogródki kawiarenek, pubów i restauracji do schłodzenia się zimnym napojem i skosztowania specjałów lokalnej kuchni.

Zabudowania starówki reprezentują ciekawą mieszaninę stylów architektonicznych (od renesansu aż po secesję) i doskonale dokumentują historyczne tradycje miasta jako zamożnej stolicy samodzielnego „Księstwa Świdnicko-Jaworskiego”, a później bogatego pruskiego miasteczka, w którym mimo nękających miasto wojen kwitło życie kulturalne i rozwijała się gospodarka. Niektóre z nich skrywają ciekawe historie i tajemnice. W kamienicy „Pod Złotą Koroną”, która przed wiekami pełniła funkcje hotelu, przebywali między innymi królowie pruscy, a także feldmarszałek Helmut von Moltke, w narożnym domu "Pod Hermesem", na którego kopule stoi posąg boga kupców i złodziei - znaleziono skarb - monety z okresu wojny 30-letniej, a w niezwykle bogatej kamienicy przy ul. Kotlarskiej 1 mieszkał zaś bazyliszek. Niepozorny wolnostojący budynek przy ul. Tołstoja, znajdujący się w pobliżu rodzinnego domu „Czerwonego Barona” (ul. Sikorskiego 19) skrywa w sobie stacje wzmacniakową zbudowaną przez Niemców w latach 1938-1939 służącą wzmocnieniu sygnału telefonicznego. Jest to jedyny obiekt tego typu na terenie Polski – obecnie wystawiony na sprzedaż – w oczekiwaniu na inwestora, który uczyni z niego atrakcję turystyczną.

W mieście można też spotkać świdnicką astronom – Marię Kunic, która przysiadła na jednaj z ławek i spoglądając w niebo, dzierży w dłoniach swoje największe dzieło – Uranię Propitię oraz stado dzików, które rozgościły się na skwerze w pobliżu Pałacu Cystersów.

Prawdziwy urok Świdnicy docenią ci, którzy pozostaną w niej do zmroku, aby zobaczyć różnobarwne iluminacje kamienic i zabytków, docenione już wielokrotnie w konkursach na najlepiej oświetlone miasto.

 

Spotkania, koncerty, wydarzenia

Odwiedzając Świdnicę warto zwrócić uwagę na jej kalendarz kulturalny. O każdej porze roku odbywa się tu mnóstwo koncertów, wystaw, wykładów, spotkań. Miasto słynie m.in. z Międzynarodowego Festiwalu Bachowskiego, Świdnickich Nocy Jazzowych,  Festiwalu Teatru Otwartego, Dni Fotografii, Dni Gór, festiwali filmowych Okiem Młodych i Spektrum, Festiwalu Tańca, Święta Dzika i Karpia oraz wydarzeń plenerowych dedykowanych do szerokiej publiczności.

Dla fanów militariów gratką będą organizowane od kilku lat na terenie pozostałości Twierdzy Świdnickiej rekonstrukcje historycznych bitew z różnych epok, odgrywane co roku, z zachowaniem dawnych realiów, wyposażenia i umundurowania.

Dużą popularnością cieszy się również odbywający się co dwa lata Zjazd Świdniczan, adresowany do osób, które kiedyś zamieszkiwały w tym Świdnicy lub które związane są z nim rodzinnie, a były to m.in. oprócz Polaków osoby o narodowości niemieckiej, czeskiej, słowackiej, greckiej, francuskiej, żydowskiej, węgierskiej, austriackiej, rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, litewskiej.

Przez cały rok, w każdą pierwszą niedzielę miesiąca nieprzerwanie od ponad 30 lat, na Świdnickiej Giełdzie Staroci, Numizmatów i Osobliwości spotykają się kolekcjonerzy i koneserzy antyków i starych bibelotów.

 

Rekreacja i sport

Świdnica to także miasto, w którym prężnie rozwijają się i działają kluby sportowe, z dobrze przygotowaną infrastrukturą do doskonalenia umiejętności oraz rozgrywania meczy i zawodów – większości popularnych dyscyplin. Najpopularniejszym wśród odwiedzających spoza Świdnicy obiektem sportowym jest pełnowymiarowe kryte lodowisko z wypożyczalnią łyżew, czynne od października do marca.

W sezonie zjeżdżają na nie wycieczki z całego Dolnego Śląska. Dużą popularnością cieszy się również skytepark oraz strzelnica sportowa przy Muzeum Broni i Militariów. Miłośnicy aktywnego wypoczynku nie powinni nudzić się w mieście. Dla nich przygotowano ścieżki rowerowe, siłownie na wolnym powietrzu, baseny odkryte i kryte, korty tenisowe, boiska do gry w siatkówkę, koszykówkę. A teraz także zagospodarowywany jest leżący w obrębie miasta Zalew Witoszówka, na którym oprócz wędkowania będzie można popływać sprzętem wodnym. Władze Świdnicy rozpoczęły budowę bosmanatu.

Sztandarowymi imprezami sportowymi, które wpisały się w historię miasta są Rajd Krause czy Półmaraton Świdnicki. W czerwcu tego roku Świdnica po raz pierwszy będzie gospodarzem Mistrzostw Polski w Kolarstwie Szosowym.

 

Frontem do turysty

Dynamiczny rozwój turystyki w Polsce i na świecie oddziałuje także na Świdnicę. Miasto  obserwuje wzrost ruchu turystycznego – nie tylko międzynarodowych wycieczek wokół wpisanego na listę UNECO ewangelickiego Kościoła Pokoju, ale także dostrzega, iż staje się coraz częstszym obiektem indywidualnych lub rodzinnych pobytów weekendowych, które nastawione są na zwiedzanie Świdnicy i okolic. W Świdnicy rozwija się również turystyka biznesowa i przemysł spotkań.

Na przestrzeni ostatnich kilku lat infrastruktura turystyczna miasta uległa znacznej poprawie. Dziś Świdnica oferuje bazę noclegową na każdą kieszeń - od hoteli o wysokim standardzie po pensjonaty i domy wycieczkowe czy camping z prawdziwego zdarzenia. Wzrasta również ilość miejsc noclegowych oferowanych w prywatnych apartamentach i pokojach – niepodlegających ustawie o usługach turystycznych. Powstają kolejne trasy i szlaki (jest ich już kilkanaście), w które Świdnica inwestuje, a także urządzenia ułatwiające zwiedzanie miasta – m.in. audioprzewodniki, które wypożyczyć można w informacji turystycznej, której punkt znajduje się w Rynku. W punkcie tym czekają na turystów również rowery, na których mogą zwiedzać dalsze zakątki Świdnicy – bo nie tylko w ścisłym zabytkowym centrum znaleźć można atrakcje. Część z nich, jak rzeźba „Srającego Chłopka”, która przed blisko 100 laty miała być tylko krótkotrwałym dowcipem, a dziś stanowi swoisty koloryt wzbudzający zaciekawienie turystów - znajduje się na obrzeżach przy oczyszczalni ścieków.  

Świdnica znakomicie spełnia rolę bazy wypadowej w rejon Kotliny Kłodzkiej i Jeleniogórskiej, leżących w paśmie Sudetów, zarówno dla turystów zmotoryzowanych, pieszych oraz rowerzystów. Położony w sąsiedztwie zamek Książ, zespół pałacowy w Kraskowie oraz zabytkowy pałac w Krzyżowej (Międzynarodowy Dom Spotkań), Podziemne Kompleksy budowane w ramach projektu Riese na Włodarzu, Podziemne Miasto Osówka i Sztolnie Walimskie to ciekawe atrakcje turystyczne. Pobliskie miejscowości turystyczne zachęcają do aktywnego uprawiania sportów zimowych oraz turystyki górskiej.

Co ważne dla piechurów - przez Świdnicę prowadzi szlak pieszy żółty, prowadzący przez Wzgórza Kiełczyńskie i Przełęcz Tąpadła na Ślężę oraz przez Bystrzycę Górną i lasy Gołogóry do Zamku Grodno w Zagórzu Śląskim. Miasto znajduje się również na Szlaku Ułanów Legii Nadwiślańskiej, biegnącym przez Witoszów, Lubiechów i Książański Park Krajobrazowy.

 

Świdnickie NAJ czyli lokalna "Księga Guinessa"

Najwyższa wieża kościelna na Śląsku, największa drewniana świątynia w Europie czy najstarsza Giełda Staroci na Dolnym Śląsku to tylko niektóre z wielu rekordów, które czekają na turystów w Świdnicy. Najbardziej charakterystyczne z nich to:

  • Katedra św. Stanisława i Wacława – wieża o wys. 101,5 m – najwyższa na Śląsku i 5 co do wysokości w Polsce;
  • Katedra św. Stanisława i Wacława – gotyckie okno o wymiarach 6m. x 18m. – największe na Dolnym Śląsku;
  • Katedra św. Stanisława i Wacława – dach o powierzchni 3374 m2;
  • Katedra św. Stanisława i Wacława – drzwi gotyckie z II połowy XV wieku;
  • Kościół Pokoju pw. Św. Trójcy – największa drewniana świątynia Europy mogąca pomieścić 7500 wiernych;
  • Kamienica Pod Bykami – najdłużej nieprzerwanie działająca apteka w mieście;
  • Most w Parku Centralnym z 1911 roku – najstarszy betonowy most w Świdnicy;
  • Most „Żelazny” z 1902 roku – najstarszy nitowany most w Świdnicy,
  • Rajd Świdnicki Krause (dawniej ELMOT) – najstarszy rajd samochodowy na Dolnym Śląsku, który odbywa się od 1972 roku;
  • Giełda Staroci, Numizmatów i Osobliwości – najstarsza giełda staroci na Dolnym Śląsku, II w Polsce odbywająca się od 1982 roku;
  • Muzeum Dawnego Kupiectwa – jedyne tego typu muzeum w Polsce;
  • Galeria Fotografii (dawna apteka miejska i dworska) – miejsce po najstarszej aptece w mieście działającej już w 1330 roku;
  • fragment murów miejskich przy ul. Wrocławskiej – najstarszy fragment średniowiecznych umocnień miasta;
  • dawny młyn przy al. Niepodległości – najstarszy młyn w Świdnicy z 1283 r.
  • macewa z 1289 roku – najstarsza zachowana macewa pochodząca ze średniowiecznego cmentarza żydowskiego, obecnie w Muzeum dawnego Kupiectwa;

 

Mała Moswka w Świdnicy

Do pierwszej połowy lat 90. stacjonowały w Świdnicy wojska radzieckie, które zajmowały sporą część miasta, tym dzielnicę byłych koszar pruskich oraz zabytkowych willi.

Zdewastowane obiekty posowieckie zrewitalizowano i zagospodarowano – Świdnica była pierwszym miastem w Polsce, która zrewitalizowała obszary poradzieckie w stu procentach, tworząc w budynkach szkoły, urzędy, innego typu instytucje oraz przeznaczając dużą ich część na cele mieszkaniowe.

 

Na rowerze po Świdnicy

Miłośnicy rowerowych wojaży znajdą wiele przystosowanych dla nich ścieżek. Większość prowadzi po terenach parkowych leżących na pozostałościach Twierdzy Świdnickiej, otaczających świdnickie stare miasto. Przez Świdnicę przebiega pętla szlaku EuroVelo, będącego częścią europejskiej sieci tras rowerowych, tworzonych przez Europejską Federację Cyklistów w całej Europie.

Okolice Świdnicy również są wyśmienitymi terenami dla cyklistów, atrakcyjnymi zarówno ze względu na urozmaiconą rzeźbę terenu, jak i walory krajobrazowe.

 

 


do góry